History of st. peter basilica

He Rārangi Wā Taipitopito mō te Hītori o te Whare Karakia o Hato Pita!

A

Apurva Sinha

·13 min read

Ko te Whare Karakia o Hato Pita te wāhi tapu rawa atu i te Tāone o Vatican, he mea whakamiharo hoki i hangaia e ngā kaihoahoa o te Renaissance.

Neke atu i te tekau miriona tāngata e toro atu ana ki tēnei wāhi i ia tau nā te mea he wāhi tapu kei reira ngā tūpāpaku o Hato Pita.

Me mōhio ngā manuhiri e whakamahere ana ki te tūhura i tēnei wāhi whakapono o te tāone nui ki te awe o Rōma i ngā wā onamata ki tēnei hanganga.

I roto i tēnei tuhinga, ka whai tātou i te rārangi wā o ngā mea ngaro hītori o te Whare Karakia hou, ā, ka hurahia hoki te hītori o tōna hanganga!

He Tirohanga Poto ki te Rārangi Wā o te Hītori o te Whare Karakia o Hato Pita i Rōma

64 CE: I ripekatia a Hato Pita, ā, i tanumia ki runga i te Puke o Vatican.

181-322: I whakahaua e te Emepara Constantine te hanganga o te Whare Karakia tawhito o Hato Pita.

333-1505: Ko te Basilica te wāhi i tino torohia e ngā manene o te ao.

800: I whakawhiwhia a Charlemagne ki tōna karauna i te Basilica Tawhito

1498-1499: Nā Michelangelo i hanga te La Pieta.

1505: I whakahoroa e te Pāpa Hūriu II te hanganga tawhito hei hanga i tētahi Whare Karakia hou.

1506: I tīmata te hanganga o te Whare Karakia hou o Hato Pita i tēnei tau.

1626: I oti te hanganga.

Manaakihia e GetYourGuide

Nō hea te ingoa o te Basilica?

I hangaia te Whare Karakia hei whakamaumaharatanga ki te ākonga a Ihu, ki a Hato Pita, ā, i tapaina ki tōna ingoa ko te Whare Karakia o Hato Pita.

Kua tanumia ōna kōiwi ki raro i te whenua e tū ana te Whare Karakia.

He tika tēnei ingoa mō ngā manene, nā te mea i ārahi a Hato Pita i ngā Karaitiana i roto i ngā kōrero o te Paipera, koinei hoki te mahi a te Hāhi i ēnei rā.

I muri i te matenga o Ihu, ka noho ia hei kaiārahi mō ngā Apotoro, ā, ko ia te toka i tū ai te Hāhi.

Kua tūturu te karaipiture i te Vatican City, i te mea e tū ana te Basilica i runga i ōna tūpāpaku!

Te Hākari a Nero me te Ahi Nui o Rōma

Ka tīmata te hītori o te Basilica i te whakangaromanga o te whenua nā te Ahi Nui o Rōma i mura mō ngā rā e ono i te tau 64 AD.

Whai muri i te nui o ngā rangahau, he tokomaha ngā kaituhi hītori, pērā i a Cassius Dio, e whakapae ana ko Emepara Nero te tangata nāna i tahu tēnei ahi.

I whakapae ia i te whakapono Karaitiana mō te mura o te ahi nā te mea kāore rātou i whakapono ki ngā atua o Rōma.

I te tau 65 AD, i hanga e Nero tana whare tapere ki te whenua o te Tapawha o Hato Pita, te wāhi e tū nei te Basilica i ēnei rā.

I whakaritea e ia ngā mahi whakatoi tutu ki ngā Karaitiana i roto i tana whakaaturanga hei whiu mō te tahu i te ahi.

Te Matenga o te Apotoro a Pita Tapu

I kite a Emepara Nero i tōna tupono, ā, ka whakahaua e ia te whakatoi o Hato Pita i roto i tana whakaaturanga, i te mea e whakahē ana ia ki ana whakaakoranga Katorika.

I whakaritea kia kohurutia a Hato Pita mā te ripeka, pērā i te matenga o Ihu i Maunga Korokota.

I roto i te Paipera, i poropititia e Ihu te matenga o Pita, ā, i whakamōhiotia ia i mua kia mōhio ai ia kei te rite ia.

Kāore te tangata tapu i kite i a ia e tika ana kia whiua ki te whiu kotahi i rite ki a Ihu, ā, i tono ia kia taronatia ia ki runga i te ripeka.

Nā te mea i toru āna tukunga i a Ihu i mua i tōna ripekanga.

Ko te Hākari a Nero, nō te Whare Karakia o Hato Pita tōna whenua ināianei, te wāhi i ripekatia ai a Hato Pita, ā, e kiia ana he wāhi tapu.

Te Necropolis o Vatican

Tata ki te 12 mita te teitei o te Vatican Necropolis i te taha o te Nero's Circus, ehara nei i te whenua o te St. Peter's Basilica.

I ngā wā o te emepaea, i whakahaua e ngā ture tino pakari kia tanumia e te tangata ā rātou whanaunga ki waho o te whenua o te tāone.

I tēnei wā, ko te Necropolis he wāhi e rongoatia ai ngā tūpāpaku i roto i ngā oko i raro i te whenua, i waiho rānei ngā pungarehu ki roto i ngā ipu i raro i te whenua.

Hei huna i te tinana katoa o tētahi tangata tapu nui, ka whakatau āna akonga Katorika kia puritia tōna tinana ki te Necropolis.

Kāore i taea e rātou te utu mō ngā kāwhena tanumanga nunui, nō reira i tanumia ia ki te Necropolis, me ētahi pereki whenua paru hei hanga i te āhua rite ki te tuanui.

Ko tēnei wāhi ngaro anake te take e kitea tonu ai ngā toenga o Hato Pita i roto i ngā Urupā Pāpa o te Vatican i ēnei rā!

I runga i te haerenga ārahi ki ngā Urupā Pāpa, ka taea hoki e ngā manuhiri te kite i ngā toenga o ngā Pāpa 91 me ētahi mema o te whānau kingi i te Necropolis o te Tāone o Vatican.

Te Hanganga o te Tohu o Kaiu

I te tere o te tipu o te tokomaha o ngā manene i toro atu ki te wāhi i te tau 150 CE, ka whakatau te Hāhi ki te tohu i te wāhi i tū ai te Urupā o Hato Pita ki tētahi tohu whakamaumaharatanga.

Ko te tohu whakamaumahara i runga i te urupā i mōhiotia ko te Tohu o Kaiu!

I hangaia e Kaiu te whakamaharatanga kia rite ki te Aedicula o Rōmana, i hangaia hei karakia ki a Lares, te kaitiaki o ngā whare me ngā whānau.

He tohunga ia ki ngā rangahau Katorika, ā, i whakapono ia he whenua motuhake a Rōma, ā, koinei te whenua tapu mō te whakapono.

He nui rawa te whare, ā, ka taea e te tohunga te tū ki runga ki te karakia i te misa tapu, ā, ko te wāhi e karapoti ana i te whakamaharatanga i whakamahia hei iriiri tamariki.

Te Whare Karakia Tawhito o Hato Pita

I te tau 312 CE, ka riro i a Emepara Constantine te tūranga rangatira o Rōma onamata i muri i tana hinganga i tōna hoa whakataetae, a Maxentius.

I tino whakapono ia nā tōna whakapono ki te Atua i āwhina i a ia ki te wikitoria i te pakanga, i tana rongonga i tētahi karere i roto i tana moemoeā e mea ana, "I roto i tēnei tohu, ka toa koe."

Hei whakawhetai ki te Atua, hei whakaatu hoki i tōna aroha ki a ia, ka whakahaua e ia te hanganga o tētahi Whare Karakia ki Rōma, e mōhiotia whānuitia ana i ēnei rā ko San Giovanni.

I muri i ngā tau maha o te kingitanga, ka kitea e ia te Tohu rongonui a Kaiu, ā, ka whakatau ia ki te hanga i tētahi Whare Karakia ki reira.

I tīmata te hanganga o tēnei Whare Karakia i waenganui i te tau 118 me te tau 322 CE, ā, tata ki te 40 tau te roa ki te whakaoti.

He rite te āhua o te Basilica ki te ripeka Latina nā te mea i tāpirihia he hanganga whakawhiti ki te nave whānui i waenganui me tētahi arai i ia taha.

Ko te aata te wāhanga tino ātaahua o te hanganga tawhito o te Basilica , i whakamahia ai ngā pou e kīia ana nō te Temepara tapu o Horomona!

He tino ataahua te roto o te Basilica o Hato Pita, kapi katoa i ngā peita fresco nā te kaipeita rongonui o Itari, a Giotto.

Kei te kitea tonu ētahi wāhanga o te Mosaic Epiphany i te Basilica o Hato Meri i Cosmedian, Roma!

I whakamahia tēnei hanganga tae noa ki te rautau 16, ā, i karaunatia a Emepara Charlemagne ki roto i tēnei Whare Karakia ataahua, rongonui hoki i te tau 800.

Haere ki roto i ngā mea whakamiharo o te Whare Karakia o Hato Pita!

Hurihia tō hiahia ki tētahi mahi mōrearea me ō mātou hoa mahi pono o te ao.

Te Hanga Anō o te Basilica

I te wā o Avignon i te rautau 15, i pakaru te Basilica whai muri i tōna noho hei wāhi rongonui mō ngā manene mō ngā tau 1,200.

Nā te tawhito rawa o te Whare Karakia, e ono putu te tawhiti o tētahi o ngā pakitara i ētahi atu, ā, kei hinga.

I ngana a Pāpa Nicholas V ki te pupuri i te ataahua o tēnei Whare Karakia, ā, i tonoa e ia a Bernardo Rossellino rāua ko Leone Battista Alberti kia whakahaere i ngā mahi whakatikatika.

I whakamaheretia anō hoki e ia tētahi hoahoa ahurei he ripeka te āhua me tētahi tuanui mō te Basilica, engari i mate ia i mua i te taea te mahi i tētahi mahere.

Te Ata o te Whare Karakia Hou

I te marama o Hūrae 1506, i whakatau a Pāpa Julius II ki te whakahou i te hanganga katoa o te Basilica mā te whakangaro i ōna toenga katoa.

I utua e ia ngā kaihoahoa rongonui o te wā Renaissance pērā i a Michelangelo, Raphael, Donato Bramante, Bernini, me ētahi atu, hei mahi i tēnei mahi toi.

I tito a Donato Bramante i tētahi hoahoa ripeka Kariki whakamiharo me tētahi tuanui i ahu mai i te Pantheon!

E 120 tau te roa o te wā i pau ki te whakaoti i tēnei mahi toi whakamiharo o te Vatican.

I tonoa anō hoki e te Pāpa Julius II a Michelangelo kia hanga te whakapakoko rongonui o La Pieta, e whakaatu ana i a Meri e pupuri ana i a Ihu i roto i ōna uma i muri i tōna ripekanga i waenganui i te tau 1498 me te 1499.

I uru atu hoki a Michelangelo Buonarroti ki a Bramante ki te tito i tētahi hoahoa Dome ahurei mō te Whare Karakia o Hato Pita i te tau 1547.

Ko te mea i whakarei ake i te roto o te Basilica ko te whare karakia ataahua i hangaia e Carlo Maderno, i tāpirihia ki te hanganga i te rautau 1600.

Nā tēnei whare karakia i whakarerekē te āhua ki te ripeka Latina, kaua ki te ripeka Kariki, e whakamahia whānuitia ana hei tohu i ngā karakia whakakake.

I hiahia ia ki te huihui i ngā whare karakia katoa e karapoti ana, i ngā wāhi tapu, me ērā atu rūma tapu ki raro i te tuanui kotahi o te Basilica.

I utua e te Pāpa Urban VIII a Gian Lorenzo Bernini i te tau 1626 ki te mahi whakapaipai i roto i te Basilica, ā, i haere tonu tana mahi i tēnei kaupapa mō ngā tau 50!

Ko te whare tino ataahua nā Bernini i roto i te Basilica ko te whare whakatā parahi o Baldacchino, e mau tonu ana te aro o te miriona i ēnei rā!

Kei te wāhi tonu i tū ai te Tohu o Kaiu i mua, tēnei whare tira, kia māmā ai te kite a ngā manuhiri i te wāhi i takoto ai ngā toenga o Hato Pita.

I tāpirihia e ia tētahi tūru ātaahua mō te aata o Hato Pita i muri i te Baldacchino!

Te Whare Karakia o Hato Pita i Tēnei Rā

I tēnei wā, koinei te whare karakia rongonui rawa atu o Rōma, e mōhiotia ana ehara i te mea mō tōna hiranga whakapono anake engari mō tōna Dome whakamiharo hoki!

E miriona ngā tāngata e piki ana ki te tihi o te whare karakia kia kite i te tirohanga o te Vatican City.

Kua kapi katoa te Basilica i ngā whakairo ataahua me ētahi atu mea whakapaipai.

Ko te aata, i hangaia e Bernini, tētahi o ngā wāhanga tino ātaahua o te Basilica!

He wāhi marino, he wāhi tapu tonu hoki mō ngā miriona o ngā manene, ā, nā ōna āhuatanga tiaki i waiho hei taonga tuku iho o Rōma.

Kei ngā Urupā Pāpa i raro i te Basilica neke atu i te kotahi rau ngā urupā, tae atu ki te 91 ngā Pāpa me ngā mema o te whānau kingi.

Ngā Pātai Auau mō te Hītori o te Whare Karakia o Hato Pita

1. He aha te mea motuhake mō te Whare Karakia o Hato Pita?

2. He aha te hītori o te Basilica?

3. Ko wai kei te tanumia ki te Whare Karakia o Hato Pita?

4. E hia ngā Pāpa kua tanumia ki raro i te Vatican?

5. Kei te Vatican katoa ngā Pāpa e tanumia ana?

6. He aha ngā mea e tū ana i te Whare Karakia o Hato Pita i Rōma?

7. Me whiwhi tīkiti ki te Whare Karakia o Hato Pita hei tūhura i roto?

Whakaahua Matua: Etc.usf.edu